‫رتوریک | یادداشت های حمزه غالبی

یکی از عادی ترین کارهایی که هر کس روزانه انجام می دهد، دستشوی رفتن است. آنقدر عادی که شاید حتی به آن فکر هم نکرده باشید روزی چند بار و چه موقع به دست شویی می روید. اما چرخ روزگار است،  چنان می چرخد که دستشویی می شود مسئله.

هر سلول دریچه کوچکی پایین درش  وجود دارد که درب کرکره ای دارد. از این دریچه معمولا برای دادن غذا یا هر چیز دیگری استفاده می شود. قاعدتا باقیمانده غذا و ظرف آن هم از این طریق از سلول خارج می شود. البته این تنها کارکرد این دریچه نیست. یک تکه مقوا که معمولا بخشی از پوشه های مقوایی است در اختیار هر زندانی است. که اتفاقا مقوایی که من داشتم سبز رنگ بود.  به هر حال اگر کاری داشته باشی باید آن مقوا را از لای کر کره دریچه پایین در، هُل بدهی به بیرون تا وقتی که زندان بان از آنجا رد می شود، متوجه شده و اگر خواست بپرسد کاری داری یا نه.

البته این که می گویم کار داشته باشی نه فکر کنید کار خیلی مهم؛ مثلا همین که برای همه شما عادی است، دست شویی رفتن. مقوا را بیرون می اندازی. ممکن است همان لحظه زندان بان ببیند، ۲۰ دقیقه، ۴۰ دقیه بعد و شاید هم خیلی بیشتر. بعد اگر کار خاصی نداشته باشد می آید دریچه ی بالایی را باز می کند و می پرسد چه کار داری. تو در جواب می گویی احتیاج به دستشویی دارم؛ ممکن است همان لحظه به تو چشم یندت را بدهد برای دست شویی رفتن اما جواب ها دیگری هم ممکن است بشنوی؛ “همین الان رفتی دست شویی چقدر …” یا مثل صبر کن تا برای وضو که بردمت استقاده کن؛ صبر کن میام می برمت؛ البته هیچ قاعده ندارد. گاهی آنقدر فشار می آید که علی رغم اینکه در زدن ممنوع است و ممکن است بخاطر آن تنبیه بشوی؛ مجبوری در بزنی تا بتوانی از دست شویی استفاده کنی.

این گونه است که دست شویی می شود یک مسئله مهم روزانه. البته من تا انفرادی بودم بلاخره این نیاز را برطرف می کردم اما وقتی به واعظ چهارم منتقل شدم، نمی دانم چرا، ولی کار خیلی سخت ترشد. یک زندان بان داشتیم که همیشه کلاه می گذاشت به همراه یک ماسک. او به طور عجیبی اکراه داشت که اهالی واعظ چهار را ببرد دستشویی. چنانکه من چندین بار مجبور شدم از بطری آبی که در اختیار داشتم برای رفع حاجت استفاده کنم. بچه ها هم که دیدند من به این صورت قضیه را حل کردم، به جز یک نفر، از این روش استفاده کردند.

آب شرب لوله کشی بند دو الف آلوده است و خیلی از زندانی ها دچار اسهال می شدند. به همین خاطر زندانبانها و بازجوها از آب معدنی استفاده می کنند. این است که بطری خالی راحت گیر می آید. برای همین خوشبختانه مجبور نبودیم از همان بطری برای آب خوردن استفاده کنیم.

یادم هست در چهارمین جلسه دادگاه علنی که برای رسیدگی به حوادث پس از انتخابات برگزار شد یکی از اتفاقات که برای بقیه شاید جالب بود همین دستشویی رفتن بود. من همان اول قبل از ورود به محض اینکه دستشویی را دیدم از فرصت استفاده کردم اما دوستانی که زود تر توی سالن نشسته بودند، وقتی متوجه شدند اینجا اجازه دسشویی رفتن وجود دارد، نزدیک بود بخاطر اینکه همه می خواستند به دستشویی بروند، صحنه دادگاه را بهم بریزد. چنانکه کسی که کارگردان صحنه بود و وظیفه ی تنظیم جای افراد و کارها را به عهده داشت، گفت:«صبر کنید یکی یکی بروید.»

شاید برای شما قابل درک نباشد هنور وقتی به دستشویی می روم و می بینم که هر وقت می خواهم می توانم به دستشویی بروم و از آن طرف هم کسی پشت در نایستاده که بگوید “بجنب” چقدر امکان دستشویی رفتن برایم نعمت لذت بخشی می شود.

پی نوشت: کافه

تازه بعد از دوماه انفرادی وارد بند عمومی شده بودم ؛ دیروز عصر از ۲ الف به قرنطینه اندرزگاه هفت منتقل شده بودم. بند هفتم مخصوص زندانی های مالی است که عموما زندانی های سیاسی را بعد از خروج از بند های امنیتی به آنجا منتقل می کنند. یک نفر روی تخت خودش نشسته بود، من و یک نفر دیگه هم کنار تخت روی زمین نشسته بودیم. توی بند، نشستن بیش از یک نفر روی یک تخت ممنوع است. همینجوری که داشتم به حرف های دوستان در مورد ماشین ها مختلف گوش می دادم، وکیل بند آمد تو. به من اشاره کرد که یک لحظه بیا کارت دارم. با هم از بند خارج شدیم.  تحویل یک نفر دیگه شدم. از نگهبانی اندرزگاه هفت که خارج شدیم چشم بند رو بهم داد.

از زیر چشم بند موزاییک ها را شناختم؛ دوباره ۲ الف بود. برام سخت بود که دوباره برگردم انفرادی؛ انگار از لاک دفاعی خارج شده باشی ولی یک دفعه به تو حمله بشود. قبلا هم یک بار این کار را کرده بودند.  فکر کنم هفته هشتم بود که از سلول انفرادی خارج کردند و بردند پیش مجید. دو یا سه ساعت بعد دوباره به سلول انفرادی منتقل شدم. هر چند این اتفاق باعث شد یک دوست خوب پیدا کنم اما انفرادی خیلی سخت تر شده بود. یادم هست که توی همان سلول کوچک، تا صبح راه رفتم. برای همین بود که با وجود اینکه آمادگی ذهنی برای برگشتن به انفرادی را داشتم تلخیش هم هنوز تو ذهنم بود.

وارد سلول که می شوی اولین کار این است باید چشم بندت را تحویل مراقب (همان زندانبان سابق) بدهی. به سلول که نگاه کردم دیدم سه نفر زل زدن به من انگار خیلی کنجکاو بودند که ببینند چه کسی به جمعشان اضافه می شود. سه نفری که هر کدام سرنوشت جالبی دارند البته درمورد مجید همان که قبلا دوساعتی با او هم سلول بودم خواهم نوشت. در مورد عباس نمی نویسم چون خودش خواسته که چیزی ازش گفته نشود. هر چند ماجرای عباس خیلی چیزها رو روشن می کند. اما نفر سومی هم بود که می خوام در موردش بگویم. همان که فهمیدم دیوار نوشته های امید بخش کار او بوده است.

از اینکه به انفرادی منتقل نشده بودم ته ذهنم خوشحال بودم هر چند هنوز نمی دانستم قصه چیست و چرا دوباره به ۲ الف برگشتم. سلولی بود حدودا چهار در چهار متر. اسم سلول های چند نفره با واعظ شروع می شد، به اضافه یک شماره؛ مثلا واعظ چهار. الان دقیق یادم نیست که واعظ چند بودیم. باید از مجید بپرسم او جزئیات رو خوب به ذهن دارد.

یکی از کارهای زیبایی که این روزها انجام می شود گفتن و نوشتن در باره زندانیان گم نام هست. کار زیبایی است. زندانیانی که به دلیل حساسیت کمتر رسانه ها زیر پرده سکوت در معرض هر آسیبی هستند. اما نکته تلخ، ماجرای آن هم سلولی جدید است که ظاهرا شهرت به ضررش شده است. حسین درخشان را قبلا ندیده بودم. قبلا کلا خیلی فضای سایبر را جدی نمی گرفتم اما ویلاگش را دیده بودم. می دانستم که وبلاگ نویس مشهوری است که تغییر موضع داده و به ایران برگشته است. بعد از آن هم بازداشت شده بود. دیگر ازش خبری نشنیده بودم. بعد از آزادی  با چند وبلاگ نویس در موردش حرف زدم که با واکنش عجیبی رو برو شدم؛ گفتند اشتباه می کنی. حسین درخشان توی یک کاخ در نیاوران دارد صفا می کند، شاید آوردنش آنجا که از تو حرف بکشد.

پست طولانی شد بقیه حرف ها را موکول می کنم به نوشته های بعد. توی پست های آینده در مورد حسین درخشان خواهم نوشت.